voor gebruikers

Ik wil een foto gebruiken, aan wie moet ik toestemming vragen?

• De fotograaf
De fotograaf heeft als maker van de foto in beginsel het auteursrecht. Daarom is voor publicatie of vermenigvuldiging van een foto meestal toestemming nodig van de fotograaf.

• Erfgenamen van fotografen
Als de fotograaf overleden is, gaat het auteursrecht naar zijn erfgenamen. Die kunnen dat recht tot zeventig jaar na de dood van de fotograaf uitoefenen.

• De werkgever
Als de fotograaf in loondienst werkt, wordt de werkgever als maker aangemerkt. De werkgever heeft in dat geval het auteursrecht, tenzij daar andere afspraken over gemaakt zijn.

• Stockbureaus en persagentschappen
Sommige fotografen laten zich vertegenwoordigen door een agent of bureau.

• Anderen die aan de foto meewerken
Een foto kan door meer personen dan alleen de fotograaf zijn gemaakt. Bij het fotograferen van een interieur kan bijvoorbeeld een stylist betrokken zijn. Deze geldt als medemaker van de foto; zijn toestemming voor publicatie of reproductie is dus ook vereist.

• Geportretteerden
Een portretfoto die in opdracht is gemaakt, mag uitsluitend worden gepubliceerd of vermenigvuldigd met toestemming van de geportretteerde - Foto's die niet in opdracht zijn gemaakt, mogen niet gepubliceerd of vermenigvuldigd worden als daarmee een 'redelijk belang' wordt geschaad van personen die herkenbaar op de foto staan. Het kan gaan om de goede naam of de privacy van de afgebeelde persoon, maar het kan ook gaan om een commercieel belang. Publicatie van het portret van een bekende voetballer bijvoorbeeld, kan zijn commerciele belangen schaden en een schadeclaim tot gevolg hebben. Publicatie met toestemming van de geportretteerde voorkomt een gang naar de rechtbank.

• Kunstenaars
Op een kunstwerk rust ook auteursrecht. Voor publicatie of reproductie van een foto van een kunstwerk is daarom ook toestemming van de kunstenaar nodig. Uiteraard moet de fotograaf eveneens instemmen met publicatie van zijn foto.

• Uitgevers
De fotograaf kan zijn auteursrecht overdragen aan een uitgever of een instelling. In dat geval moet toestemming van de uitgever of de instelling worden verkregen. Het is overigens niet gebruikelijk om auteursrechten op foto's over te dragen.

Afspraken maken met een fotograaf

De fotograaf bepaalt onder welke voorwaarden de foto gebruikt mag worden. Die voorwaarden betreffen meestal:

• De prijs
De fotograaf zal de prijs laten afhangen van de oplage, formaat, duur van het gebruik en verspreidingsgebied. Als de foto voor meer doeleinden wordt gebruikt, zal een hogere prijs gelden. Als gebruiker en fotograaf het eens zijn geworden over de voorwaarden, is er sprake van een overeenkomst. Het is goed om die overeenkomst op papier te zetten: dat voorkomt misverstanden.

• De manier waarop de foto wordt gebruikt
De fotograaf kan toestemming geven voor een bepaald nader gedefinieerd gebruik van de foto, hij kan ook zijn auteursrechten overdragen,maar dat laatste is in de fotografie niet gebruikelijk. Doet de fotograaf dat toch, dan is de overdracht alleen geldig als hij op schrift staat.

• Algemene Voorwaarden
De Fotografenfederatie heeft Algemene Voorwaarden geformuleerd die zijn gedeponeerd bij de Arrondissementsrechtbank te Amsterdam (5 april 1992, nummer 163/1992).  Veel fotografen verwijzen naar deze voorwaarden bijvoorbeeld bij het uitbrengen van een offerte. De Algemene Voorwaarden vindt u hier >>>.

• Morele rechten : naamsvermelding
Bij publicatie of reproductie van een foto hoort altijd de naam van de fotograaf te staan, behalve als de fotograaf daar bezwaar tegen heeft. Het gaat hier om een moreel recht van de fotograaf, een recht dat niet overdraagbaar is.

• Verandering, manipulatie en verminking van foto's
Het is uiteraard niet toegestaan dat er bij publicatie iets wordt veranderd in of aan de foto. Verandering, manipulatie, verminking, misvorming zonder toestemming van de fotograaf wordt beschouwd als een inbreuk op het auteursrecht van de fotograaf. De fotograaf houdt het (morele) recht zich hiertegen te verzetten, ook als hij zijn auteursrecht heeft overgedragen. Over wijzigingen kunnen natuurlijk wel afspraken worden gemaakt met de fotograaf; het is van belang deze afspraken zo concreet mogelijk op papier vast te leggen.